Blog

Chăm sóc răng miệng ở người cao tuổi

0

Suckhoedoisong.vn -Khi về già, tuổi cao sức yếu, con người ta càng dễ mắc nhiều bệnh nhất là những bệnh liên quan đến răng miệng. Những bệnh về răng miệng còn có tác động xấu gây ảnh hưởng nhiều tới sức khỏe của các bộ phận khác trên cơ thể từ đó làm giảm sút chất lượng cuộc sống của người cao tuổi.

Tổn thương răng miệng thường gặp ở người cao tuổi

Răng bị lung lay, có thể đau khi nhai. Nguyên nhân của tình trạng này là do vệ sinh răng miệng không tốt dẫn tới bệnh nha chu. Hao mòn răng có nhiều nguyên nhân, có thể là do quá trình tuổi tác, hay do những nguyên nhân khác như chải răng không đúng cách, chải răng với lực quá mạnh, ăn thức ăn quá cứng…. Sâu răng: thường do mắc chứng khô miệng hoặc là do vấn đề vệ sinh răng miệng chưa tốt, thức ăn bám vào gây sâu răng.Mất răng: làm giảm sức nhai trầm trọng, ăn uống khó khăn. Tụt nướu, trồi răng: do chải răng sai kỹ thuật dẫn đến mòn lợi. Ngoài ra, tụt nướu có thể do viêm lợi, viêm quanh.

Phòng chống các bệnh răng miệng cho người cao tuổi
Chế độ dinh dưỡng hợp lý: Bổ sung các loại rau và trái cây tươi bởi chúng là nguồn cung cấp vitamin cho cơ thể nói chung, cho răng và lợi nói riêng; chúng cũng có tác dụng làm sạch răng sau khi ăn; Nên ăn trái cây tươi thay cho các loại bánh kẹo ngọt vì chúng dẻo dính và là nguyên nhân gây sâu răng. . Thời điểm ăn trái cây tươi tốt nhất là trước bữa ăn chính 1 tiếng đồng hồ..Nếu ăn bánh ngọt chỉ nên ăn bánh ngọt vào bữa chính và đánh răng ngay sau đó; Nên ăn đủ các chất: đạm (thịt, trứng, tôm, cua, sữa, đậu phụ), béo (dầu thực vật; hạn chế tối đa ăn mỡ và phủ tạng động vật), vitamin (trái cây), muối khoáng; lưu ý không ăn những thức ăn quá cứng, quá nóng hoặc quá lạnh. Nên thức ăn có chứa nhiều vitamin, chất khoáng giúp răng chắc khỏe; Nên ăn ít và chia làm nhiều bữa. Sau mỗi lần ăn, phải súc miệng và chải răng ngay, không để thức ăn lưu lại trên răng và lợi, tạo điều kiện cho vi khuẩn có sẵn trong miệng lên men, tạo ra chất axit phá hủy men răng, dẫn đến sâu răng. Không nên dùng tăm quá nhiều vì dễ gây mòn cổ răng và khi xỉa tăm nên cẩn thận vì khi đâm vào lợi dễ gây viêm lợi, sưng đau. Tốt hơn khi muốn vệ sinh răng nên chải răng đúng cách.

Người cao tuổi dù bị mất răng bởi bất kỳ lý do gì cũng nên đến nha sĩ để khám và phục hình răng sau đó 1 tháng. Nếu để lâu ngày, răng sẽ bị xô lệch, làm mất khoảng trống của răng đã mất, đồng thời gây xáo trộn khớp cắn, khó chải sạch răng.

Khi có răng giả, nên giữ vệ sinh thật kỹ, chải răng hằng ngày như răng thật. Nếu dùng răng giả kiểu tháo lắp, nên tháo ra lúc nghỉ ngơi hoặc đi ngủ để niêm mạc ở hàm giả được thoáng, máu lưu thông dễ dàng. Hàm giả tháo ra nên được chùi rửa sạch sẽ, ngâm vào một ly nước nguội có nắp đậy.

BS Văn Cường

Người cao tuổi, “mắc xích yếu” cần được bảo vệ

0

Suckhoedoisong.vn – Chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi trong mùa cao điểm của dịch COVID 19 là mối quan tâm của các gia đình vì đây là nhóm đối tượng có sức đề kháng kém hơn, lại có nhiều bệnh lý nền .

Trong những ngày tháng vừa qua, khi dịch COVID-19 bùng phát và lan rộng trên hầu hết các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, nguyên nhân chính của sự lây lan là do tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với người mắc bệnh, nên bất cứ ai, ở độ tuổi nào cũng đều có nguy cơ lây nhiễm virus corona và chỉ một thành viên trong cộng đồng nhiễm bệnh sẽ ảnh hưởng tới toàn quốc gia và tất nhiên, nếu một thành viên trong gia đình nhiễm bệnh, mọi người trong gia đình và cộng đồng sẽ ra sao? Vì vây, tất cả mọi người đều cần có trách nhiệm với bản thân, gia đình và cộng đồng để chung tay ngăn chặn sự lây lan và bùng phát cùa dịch bệnh.

Tuy nhiên, từ đầu mùa dịch đến nay, qua các số liệu của các vùng dịch, đặc biệt từ châu Âu, chúng ta thấy có sự khác biệt khá rõ ở các lứa tuổi về tỷ lệ nhiễm, tỷ lệ bệnh nặng và tử vong. Người cao tuổi có tỷ lệ mắc bệnh và bệnh nặng cao hơn, như vậy người cao tuổi chính là một trong những mắc xích yếu cần được chú trọng và bảo vệ.

Tập vừa sức và tận dụng không gian trong nhà
Một trong những lời khuyên của PGS.TS.BS. Lê Anh Thư, Chủ tịch Hội Loãng xương TPHCM, để bảo vệ sức khỏe, dù bệnh người cao tuổi cũng cần tập thể dục, nhưng tập vừa sức và đều đặn, có thể tận dụng mọi khoảng không gian trong nhà để tập nếu được khuyến cáo không ra ngoài trong mùa dịch.

Tập thể dục giúp người cao tuổi khỏe mạnh, vận động linh hoạt, nâng cao chất lượng sống và tận hưởng được cuộc sống. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo người trên 65 tuổi nên tập thể dục cường độ vừa phải ít nhất 150 phút/tuần (khoảng 30 phút mỗi ngày và 5 ngày trong mỗi tuần).
Tập thể dục đúng cách sẽ giúp người cao tuổi giảm nguy cơ mắc, hỗ trợ điều trị cho nhiều bệnh mạn tính thường gặp ở người cao tuổi như bệnh lý tim mạch, đái tháo đường, béo phì, loãng xương, thoái hóa khớp… Việc tập thể dục đúng cách sẽ giúp làm tăng sức chịu đựng của tim và làm giảm các rối loạn của nhịp tim, giúp tăng oxy trong máu, hỗ trợ quá trình chuyển hóa. Sau rất nhiều nghiên cứu, trong nhiều năm, các nhà khoa học đã đưa ra kết luận khi tham gia một môn thể dục thường xuyên sẽ giúp tăng tuổi thọ và làm chậm quá trình lão hóa của con người.

Vận động làm chậm sự lão hóa của các tế bào, giúp chúng ta trẻ lâu hơn và sống thọ hơn. Ngoài ra, việc thường xuyên vận động sẽ giúp con người giảm bớt sự trầm cảm, tăng cường trí nhớ, sự tập trung và khả năng tiếp thu kiến thức mới. Tập thể dục còn làm chậm quá trình thoái hóa của não bộ, giúp ngăn ngừa bệnh Alzheimer (chứng mất trí nhớ ở người cao tuổi). Vận động giúp cải thiện lượng máu lưu thông, cung cấp oxy và chất dinh dưỡng cần thiết để nuôi dưỡng hệ cơ và làn da, khiến duy trì khối cơ và giữ làn da mịn màng, hồng hào hơn. Các bài tập thể dục mang trọng lượng trên 2 chân (weight bearing) có thể giúp tăng cường sức mạnh của xương và giảm nguy cơ loãng xương, gãy xương. WHO thống kê, toàn thế giới hiện có trên 200 triệu người bị loãng xương, trong đó 70% là phụ nữ và loãng xương ảnh hưởng tới 1/3 phụ nữ trên 50 tuổi. Đây là chứng bệnh ảnh hưởng lớn tới sức khỏe, chất lượng sống và tuổi thọ của người cao tuổi.

Người cao tuổi

Theo PGS.TS.BS. Lê Anh Thư, việc vận động thường xuyên vừa có ích cho toàn cơ thể vừa tác dụng tốt trực tiếp cho hệ thống xương cơ khớp, chống thoái hóa và chống loãng xương, tận dụng nguồn vitamin D “trời cho” dưới ánh mặt trời. Quan niệm cần bất động để điều trị gãy xương không những làm cho loãng xương nặng thêm mà còn là nguy cơ của nhiều bệnh lý do phải nằm, ngồi lâu khác như: loét lưng, viêm phổi, viêm đường tiểu… vì vậy quan trọng là không để bị gãy xương. Còn khi người bệnh không may bị gãy xương, các thầy thuốc cần tìm mọi cách để phục hồi càng nhanh càng tốt khả năng vận động cho người bệnh.

Tại sao cho khỏe, cho vui?
… Tuy nhiên, khi vận động không phù hợp với tuổi tác, cơ địa, mức độ cũng sẽ gây hại cho người cao tuổi. Ngay như ở người trẻ tuổi có nhiều vận động viên bị đột quỵ vì tập thể dục đó là do đã quá ngưỡng chịu đựng của cơ thể. PGS.TS.BS. Lê Anh Thư cho rằng, người cao tuổi cũng cần lắng nghe cơ thể xem ngưỡng nào phù hợp. Việc tập luyện quá sức có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm cho cơ thể như căng cơ, mệt mỏi, chấn thương… Thực tế đã có không ít trường hợp bị cảm lạnh, trúng gió, đau tim, thậm chí đột quỵ vì hạ thân nhiệt đột ngột do tập thể dục không khoa học.

1. Trước hết, người cao tuổi cần tự chăm sóc sức khỏe cho mình, bất luận trong hoàn cảnh nào cũng duy trì chế độ ăn uống, sinh hoạt, vận động hợp lý và tuân thủ các khuyến cáo của các cơ quan y tế.
Hạn chế tiếp xúc trực tiếp, hạn chế đến những nơi đông người, mang khẩu trang đúng cách khi ra ngoài.
Giữ vệ sinh sạch sẽ cho bản thân và môi trường xung quanh (nhà ở, sân, vườn…), giữ ấm, súc họng nước muối và rửa tay thường xuyên, giữ nhà cửa sạch sẽ và thông thoáng.
2. Người cao tuổi cần nhận được chăm sóc từ mọi thành viên trong gia đình, đặc biệt với những người cao tuổi không tự chăm sóc hoặc hạn chế trong việc chăm sóc bản thân để thực hiện các việc nêu trên.
Như vậy, cùng với các biện pháp chung, duy trì chế độ sinh hoạt, vận động hợp lý, chế độ dinh dưỡng đầy đủ, người cao tuổi có thể tự phòng bệnh giữa mùa COVID – 19.

Các chuyên gia khuyến cáo, người cao tuổi nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi lựa chọn để được tư vấn về cường độ tập luyện phù hợp với sức khỏe nhằm đạt hiệu quả tốt nhất. Ví dụ nếu người tập bị bệnh tim mạch nên chọn môn đi bộ là phù hợp, nếu không đi bộ cùng nhóm cũng nên đi một mình, tùy theo sức. Nhưng nếu người đó mắc thêm các chứng bệnh về xương khớp, thì việc đi bộ phải theo hướng dẫn, không đi nhiều vì có thể làm bệnh nặng thêm.

Ngoài ra, trong quá trình tập luyện thường xảy ra những chấn thương ngoài ý muốn như trật khớp vai, lật cổ chân, bong gân, té ngã… Vì vậy, người cao tuổi cần khởi động đầy đủ, mang giày thích hợp, đi trên đường phẳng, bảo đảm đủ ánh sáng, tránh trơn trượt. Nếu không khởi động đúng, tập với cường độ cao sẽ gây cảm giác mệt mỏi, đau cơ bắp, thậm chí té ngã gây gãy xương khi tập luyện.

Riêng với những người có bệnh lý về cơ xương khớp như thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng, thoái hóa cột sống thắt lưng, thoái hóa khớp gối mức độ từ vừa đến nặng nhìn chung không nên tập đi bộ, chạy, leo cầu thang, đứng lên ngồi xuống và một số môn thể thao như cầu lông, bóng chuyền, mà nên thay thế bằng các loại hình vận động ít chịu tải cho cột sống và khớp như đạp xe, bơi…

Với người cao tuổi có suy giảm chức năng ở các mức độ khác nhau, hoạt động thể lực có thể đơn thuần chỉ cần những thay đổi tư thế trong sinh hoạt hay những vận động đi lại di chuyển chậm rãi, nhẹ nhàng với gậy hoặc nạng cũng đã có ý nghĩa.

Các bài tập giúp ích cho người cao tuổi là tập các động tác có kháng lực, chịu lực, tập sức cơ như: đi bộ, chạy bộ nhẹ, sử dụng tạ tay nhẹ, tập dưỡng sinh, thái cực quyền, thể dục nhịp điệu, bơi lội, yoga; thậm chí, làm việc nhà, làm vườn cũng là một cách tập luyện vận động cần thiết.

Cũng cần lưu ý là việc tập thể dục ngoài trời khi nhiệt độ xuống thấp sẽ khiến cơ thể người cao tuổi vốn đã yếu không kịp thích ứng, dễ tạo điều kiện cho những bệnh nguy hiểm phát sinh.Theo các chuyên gia, tập thể dục quá sớm có thể khiến gặp lạnh đột ngột. Bởi huyết áp của họ thường thay đổi khi nhiệt độ xuống thấp. Huyết áp tăng vào sáng sớm cộng với thời tiết lạnh dễ xảy ra những tai biến mạch máu não dẫn đến liệt nửa mặt, liệt nửa người. Hay người có tiền sử huyết áp cao, thành mạch máu thoái hóa dày lên làm ảnh hưởng tới tuần hoàn não. Khi gặp nhiệt độ thay đổi đột ngột từ bên ngoài, những động mạch đưa máu lên não có thể bị co tắc nghẽn gây thiếu ôxy và chất dinh dưỡng lên não dẫn đến đột quỵ.

Tập thể dục một mình cũng tốt nhất là trong mùa dịch nhưng, theo PGS.TS.BS. Anh Thư, khi hết dịch, hãy ủng hộ ông bà, cha mẹ, chúng ta đi tập thể dục cùng nhau, với nhóm bạn, với những người quen để tăng tính giao tiếp xã hội, giúp cải thiện tâm trạng. Tập thể dục hay hoạt động thể chất sẽ cải thiện sự tự tin, lòng tự trọng và giá trị bản thân. Nó kích thích năng lượng tích cực trong cơ thể của chúng ta; tác động tích cực đến sức khỏe thể chất cùng tinh thần tuyệt vời, cũng như tăng cường hệ miễn dịch dễ dàng hơn.

Người cao tuổi nên sinh hoạt điều độ, ăn, ngủ đúng giờ, vận động tập luyện phù hợp sẽ giúp làm chậm quá trình lão hóa và duy trì cân nặng hợp lý, mỗi buổi sáng dậy vận động 20 – 30 phút, buổi trưa sau khi nằm nghỉ hoặc ngủ 10 phút, tối nên đi bộ 20 – 30 phút giúp ngủ ngon hơn. Ði bộ là cách vận động tốt nhất, phù hợp với người cao tuổi và có thể phòng bệnh xơ cứng động mạch và cải thiện tình trạng đau mỏi xương.

Cũng như những cỗ máy đã chạy nhiều năm, cần phải có đầy đủ dầu nhớt, cùng với việc vận động, tập luyện, người cao tuổi càng cần có nguồn dinh dưỡng đầy đủ, ăn đủ chất, đủ bữa, tránh bị suy dinh dưỡng do ăn kém, ảnh hưởng do bệnh tật… để nâng cao sức đề kháng, tăng cường hệ miễn dịch phòng chống bệnh tật. Trong mọi hoàn cảnh, đặc biệt trong các mùa dịch, người cao tuổi cần được bổ sung thêm sữa, các sản phẩm chế biến từ sữa hay các thực phẩm chức năng, để cung cấp thêm dinh dưỡng, vitamin và khoáng chất cần thiết cho cơ thể.

THỦY TIÊN

Xây dựng “hàng rào” miễn dịch giúp người lớn tuổi vượt qua dịch bệnh

0

Suckhoedoisong.vn – Hệ miễn dịch khoẻ mạnh, hoàn thiện đóng vai trò then chốt giúp cơ thể chiến thắng bệnh tật. Tuy nhiên, ở độ tuổi ngoài 60, hệ miễn dịch suy giảm là nguyên nhân khiến ông bà, cha mẹ dễ bị ảnh hưởng trước tác nhân gây bệnh từ bên ngoài.

Để tăng cường sức đề kháng cho người lớn tuổi điều quan trọng và đơn giản nhất là xây dựng một chế độ dinh dưỡng đầy đủ và cân bằng.

Dinh dưỡng cân bằng giúp tăng đề kháng.

Theo TS. Bác sĩ Lưu Ngân Tâm – Trưởng khoa dinh dưỡng, Bệnh viện Chợ Rẫy, việc tăng cường sức đề kháng cho ông bà, cha mẹ là ưu tiên hàng đầu của gia đình trong thời gian dịch bệnh như hiện nay và yếu tố then chốt để có được hệ miễn dịch khỏe mạnh chính là chế độ dinh dưỡng đầy đủ cùng một lối sống cân bằng.

“Trong thời gian dịch bệnh này, chúng ta cần phải quan tâm đến các bữa ăn và xây dựng một chế độ dinh dưỡng lành mạnh để tăng cường hệ miễn dịch cho người lớn tuổi. Đặc biệt, chúng ta cần phải tăng thêm khẩu phần thực phẩm protein (khoảng 20%) và các nhóm Vitamin như vitamin C – giúp tăng cường đề kháng, Vitamin A giúp tăng cường hệ miễn dịch và tái tạo da và những nhóm vi chất khác như selen, đồng, sắt…”

Một chế độ dinh dưỡng nâng cao sức đề kháng cho cơ thể cần đa dạng, bao gồm thực phẩm giàu chất đạm, giàu vitamin, giàu chất khoáng. (ảnh minh hoạ)

BSCKII Đỗ Thị Ngọc Diệp – Phó Chủ tịch Hội Dinh Dưỡng Việt Nam, Chủ tịch Hội Dinh Dưỡng TP.HCM phân tích: “Để tăng sức đề kháng, người lớn tuổi cần tuân thủ nguyên tắc quan trọng: ăn đúng, đủ và cân đối. Ăn đủ chất đạm, đủ chất bột đường, hạn chế chất béo cũng như kiểm soát được chất lượng chất béo đưa vào cơ thể. Muốn hỗ trợ tốt cho hệ tiêu hoá và hệ miễn dịch, chúng ta cần tăng cường vitamin A, vitamin C, vitamin D, vitamin E và các loại chất khoáng bao gồm kẽm, selen và sắt. Nếu đảm bảo được các loại thực phẩm này trong chế độ ăn hằng ngày, không những người lớn tuổi có được sức khoẻ tốt hơn mà còn giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng, trong đó có nhiễm trùng ở đường hô hấp một cách tốt nhất.”

Việc áp dụng giãn cách xã hội, mọi người hạn chế ra ngoài nên các gia đình dự trữ nguyên liệu nấu ăn trong nhiều ngày. Điều đó ít nhiều ảnh hưởng tới chế độ dinh dưỡng của người lớn tuổi.. Theo đó, các chuyên gia khuyên sử dụng thực phẩm tươi sống, không để người lớn tuổi ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn, ảnh hưởng đến tiêu hoá và khả năng hấp thụ. Nên mua số lượng thực phẩm vừa đủ dùng hoặc mua online để thực phẩm hằng ngày luôn tươi mới, lại không làm hao hụt các chất dinh dưỡng cần thiết.

Ăn đúng – ăn đủ bữa chính bữa phụ

Trong thời gian ở nhà này, các gia đình có điều kiện chăm chút đến bữa cơm gia đình hơn, các loại thực phẩm cũng đa dạng hơn. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải nhắc người lớn tuổi ăn đúng bữa, ăn đủ ba bữa một ngày.

Người lớn tuổi, khả năng hấp thụ giảm sút, do đó, ta có thể bổ sung các bữa phụ với 2 ly sữa ấm mỗi ngày giữa các bữa chính để đảm bảo chế độ dinh dưỡng đầy đủ và cân bằng cho người lớn tuổi.

Nhắc ông bà, cha mẹ ăn đủ bữa và giữ tinh thần lạc quan để có sức đề kháng hiệu quả (ảnh minh hoạ)

Đôi lúc, người lớn tuổi có thể bị tỉnh giấc bất chợt giữa khuya vì đói hoặc hạ đường huyết. Một ly sữa vừa thích hợp giúp khắc phục vấn đề về trên, vừa cung cấp protein và đầy đủ vi chất cần thiết.

Tập luyện thể thao, nâng cao sức khoẻ tinh thần

PSG.TS.BS Đỗ Kim Quế- Phó giám đốc Bệnh viên Thống Nhất nhấn mạnh vai trò của việc luyện tập thể dục trong thời gian ở nhà: “Vận động là một phần quan trọng giúp chúng ta có sức khoẻ tốt. Vận động giúp lưu thông máu và khí huyết. Với các gia đình có diện tích rộng, tôi khuyến khích các ông bà tìm đến các không gian thoáng đáng như sân vườn để đi bộ, tập thể dục. Trường hợp nhà ở chung cư, mọi người vẫn có thể áp dụng các bài tập 8 động tác được hướng dẫn trên các kênh truyền hình. Lưu ý mở cửa sổ để nhà có không khí thoáng và trong lành”.

Tinh thần lạc quan góp phần quan trọng tăng cường hệ miễn dịch. Hãy biến khoảng thời gian ở nhà thành dịp để chúng ta chăm sóc sức khỏe, gắn kết tinh thần cùng ông bà cha mẹ. Hướng dẫn và khuyến khích cha mẹ gọi video, liên lạc qua các kênh online để đảm bảo an toàn mà vẫn kết nối với gia đình và thế giới xung quanh.

Tăng cường hệ miễn dịch là quá trình lâu dài tạo thành từ chế độ dinh dưỡng cân bằng, luyện tập thể thao và tinh thần lạc quan. Chăm sóc cho bữa ăn, giấc ngủ và vun đắp niềm vui của ông bà, mẹ cha là việc làm cần thiết mỗi ngày để những người lớn trong gia đình luôn vững vàng, khỏe mạnh.

Theo dõi trọn bộ kiến thức bổ ích giúp ông bà, cha mẹ tăng cường miễn dịch, bảo vệ bản thân trước các tác nhân gây bệnh tại fanpage Ensure Gold Việt Nam và chuyên mục tọa đàm trực tuyến trên báo điện tử Sức Khỏe và Đời Sống.

2 ly Ensure Gold mỗi ngày đem đến nguồn dinh dưỡng đầy đủ và cân bằng với 28 vitamin và các khoáng chất thiết yếu, giúp tăng cường miễn dịch và xây dựng một nền tảng sức khoẻ toàn diện.

Bảo Minh

Nguyên nhân gây hôi miệng và cách khắc phục

0
Suckhoedoisong.vn – Tôi 32 tuổi, sức khoẻ bình thường, tuy nhiên không hiểu sao miệng e có mùi rất hôi. Xin quý bảo chỉ cho em cách khắc phục tình trạng này?

Hà An (Hà Nội)

Chứng hôi miệng đang là nỗi phiền toái của rất nhiều người. Bệnh không nguy hiểm nhưng làm mất đi sự tự tin trong giao tiếp hàng ngày. Nguyên nhân gây bệnh rất đơn giản: do mắc các bệnh về răng miệng như: viêm chân răng, viêm lợi…; Do các bệnh về mũi họng và đường tiêu hóa; Ngoài ra còn phải kể đến nguyên nhân là do ăn những thức ăn có nhiều gia vị như tỏi, hành…

Trước hết bạn cần chữa khỏi những bệnh là nguyên nhân gây hôi miệng nếu có như: viêm lợi, viêm họng… và thường xuyên vệ sinh răng miệng hằng ngày. Bạn cần phải đánh răng tối thiểu 2 lần/ngày hoặc cẩn thận hơn nên đánh răng sau mỗi bữa ăn; Cạo lưỡi hàng ngày giúp loại bỏ các mảng bám vi khuẩn trên bề mặt lưỡi.

Uống nhiều nước và nhai kẹo cao su giúp khoang miệng luôn duy trì được độ ẩm. Bên cạnh đó, một chế độ ăn uống lành mạnh, khoa học không chỉ đem lại cho bạn một sức khỏe tốt, mà còn giúp bạn hạn chế đến mức thấp nhất nguy cơ bị hôi miệng, nên bổ sung vào chế độ ăn uống của mình nhiều loại rau quả và trái cây như cà rốt, cam, táo, bạc hà…

BS. Nguyễn Minh

Làm gì khi đau nhức mắt?

0

Suckhoedoisong.vn – Thỉnh thoảng em bị đau nhức mắt, nhưng em không thấy thị lực bị giảm hay một dấu hiệu nào khác kèm theo. Như vậy em bị bệnh gì? Bác sĩ tư vấn giúp em.
Trần Hùng (Hải Dương)

Hiện tượng của bạn kể có thể gặp trong những nguyên nhân sau: dị vật trong mắt: đau buốt trong mắt, tăng lên khi mắt hoặc mi cử động, có tiền sử nghĩ đến bắn dị vật vào mắt. Nhiều lúc đau dữ dội ở mắt là do tăng nhãn áp, lúc đó có thể buồn nôn và nôn; Đau nhức có thể là triệu chứng quá căng mắt khi đọc, nhìn nhiều, nhưng nguyên nhân hay gặp nhất là viêm mi hoặc kết mạc và những dị vật nhỏ; Một số bệnh đau đầu do những nguyên nhân khác nhau lan truyền tới mắt như: đau đầu từng chuỗi là một nguyên nhân gây đau nửa đầu dữ dội kèm theo đau mặt và mắt kéo dài 15 phút đến 1 giờ, thường ở một bên kèm theo chảy nước mắt, mắt nề, sa mi mắt và co đồng tử, chảy nước mũi. Cơn đau thành từng chuỗi trong nhiều ngày hoặc nhiều tuần lễ liền rồi hết đau trong nhiều tháng, nhiều năm; Đau nhức mắt có thể gặp ở những người bị thiếu sắc tố ở mống mắt và hắc mạc mắt (ở những người bạch tạng), đôi khi ở những người suy nhược thần kinh. Chói mắt thể hiện rõ khi viêm giác mạc, viêm màng bồ đào và có dị vật ở giác mạc.

Muốn biết thực sự nguyên nhân gây nên nhức mắt, mặc dù hiện tại chưa có dấu hiệu của việc giảm thị lực, nhưng bạn nên đi khám chuyên khoa mắt càng sớm càng tốt để từ đó tìm ra biện pháp tốt nhất khắc phục tình trạng của mình.

BS. Minh Châu

Nhiệt miệng: Bệnh của mùa nắng nóng

0

Suckhoedoisong.vn-Những ngày nắng nóng, thời tiết bên ngoài kèm một số thực phẩm mùa hè dễ gây nhiệt dẫn đến lở miệng là điều khó tránh khởi. Số trẻ bị lở miệng đến các phòng khám tăng cao. Một số thống kê cho thấy, có khoảng 20% dân số bị nhiệt miệng thường xuyên.

Những ngày nắng nóng, thời tiết bên ngoài kèm một số thực phẩm mùa hè dễ gây nhiệt dẫn đến lở miệng là điều khó tránh khởi. Số trẻ bị lở miệng đến các phòng khám tăng cao. Một số thống kê cho thấy, có khoảng 20% dân số bị nhiệt miệng thường xuyên. Nhiệt miệng không phải là một bệnh nặng nhưng gây khó chịu, đau đớn, bất tiện cho người bệnh khói, ăn uống và vệ sinh răng.

Đặc điểm của nhiệt miệng

Biểu hiện bệnh bắt đầu thường là bên trong miệng xuất hiện những mụn nước nhỏ hình tròn hoặc bầu dục, đường kính từ 2 – 10mm, bờ rõ rệt, đáy màu vàng nhạt, chung quanh sưng đỏ, có một đường viền màu đỏ tươi, trên có một lớp trắng. Những mụn này dễ vỡ, để lại một vết loét nông ở niêm mạc miệng, bờ rõ rệt, rất đau và xót khi nói và ăn các chất mặn, uống nước nóng… Nơi xuất hiện các vết loét thường là ở mặt trong của má, lợi hay đầu lưỡi…

Ðặc điểm căn bệnh là lành tính, không gây sốt, không gây sưng hạch vùng lân cận, chỉ kéo dài khoảng 2 tuần rồi tự khỏi, không để lại sẹo. Tuy nhiên, nếu không được chăm sóc đúng cách, vết loét có thể bị viêm cấp, tấy đỏ và rất đau, thậm chí gây sốt và nổi hạch tại góc hàm.

Nên ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, đặc biệt là các vitamin và khoáng chất để nâng cao sức đề kháng cho cơ thể
Theo quan điểm của y học hiện đại, chứng lở miệng do nhiều nguyên nhân gây nên: có thể là vi khuẩn, virus, hay do sự phản ứng của khoang miệng với thành phần hóa học nào đó trong kem đánh răng. Chế độ ăn thiếu acid folic ở phụ nữ mang thai cũng có thể gây lở miệng. Tình trạng thiếu dinh dưỡng hoặc dinh dưỡng không đúng cách, dẫn đến cơ thể thiếu các vi chất dinh dưỡng như: vitamin A, C, B2, PP, B6, B12, kẽm, protein… làm giảm sức đề kháng của cơ thể, tạo điều kiện thuận lợi cho virus phát triển và gây bệnh.

Theo Đông y, nhiệt miệng phát sinh có thể do:

– Hỏa độc, nhiệt độc ở tỳ, vị. Do cảm phải nhiệt độc từ bên ngoài như nắng nóng… xâm nhập vào tỳ, vị. Hỏa độc, nhiệt độc bốc lên sinh lở loét, đau nóng rát, miệng hôi, khô miệng, lưỡi đỏ. Đông y gọi là khẩu sang.

– Thấp nhiệt ở tỳ, vị. Do ăn uống nhiều chất béo, cay, khó tiêu… nhiệt độc cộng với tân dịch (nước miếng) ở miệng, lâu ngày nung đốt niêm mạc miệng, lưỡi (gọi là thấp nhiệt) gây nên những vết loét, nứt nẻ, những đám nấm trắng ở miệng lưỡi, dân gian quen gọi là đẹn, tưa lưỡi… Đông y gọi là nga khẩu sang (lở loét, sần sùi giống miệng con vịt), tuyết khẩu (vì miệng có màu trắng (của nấm) giống như tuyết).

Thường điều trị với 2 dạng là thuốc uống trong và thuốc bôi ngoài.

Thuốc uống trong

– Ngậm chất chát trong miệng, chất chát có tính sát trùng và làm săn da. Tốt nhất là ngậm nước trà tươi, trà đen đặc, quả sung, rau dấp cá, húng chanh (tần dày lá), vỏ xoài… có tác dụng kháng khuẩn, kháng virus, làm săn da, trừ thấp nhiệt ở bộ tiêu hóa, khử mùi hôi.

– Khế tươi 2 – 3 quả, giã nát, đổ ngập nước sôi vào đun sôi một lúc, chờ khi thuốc nguội thì ngậm và nuốt dần, ngậm nhiều lần trong ngày. Lựa loại khế chua, giúp sinh tân dịch nhiều hơn, thanh nhiệt cũng tốt hơn khế ngọt.

Nhiều năm qua, chúng tôi thường dùng một số bài thuốc đơn giản nhưng có hiệu quả như sau:

Cỏ mực: rửa sạch, chỉ lấy lá, giã nát, ép lấy nước cốt, hòa với ít mật ong. Dùng bông thấm thuốc bôi vào chỗ sưng đau, lở loét. Ngày bôi 2 – 3 lần.

Cỏ mực tính mát, có tác dụng thanh nhiệt. Màu đen của vị thuốc thuộc thủy, dùng để thanh nhiệt tả hỏa (viêm nhiệt, sưng lở loét). Kết hợp với mật ong vừa có tính sát trùng, vừa có tính thẩm thấu, hút chất nước ở vết thương khiến cho vi khuẩn, nhất là nấm không có điều kiện phát triển. Vì vậy, dân gian có kinh nghiệm dùng bài thuốc này chữa đẹn, đẹn vôi, tưa lưỡi của trẻ nhỏ, có công hiệu tốt.

Lá bù ngót: rửa sạch, chỉ lấy lá, giã nát, ép lấy nước cốt, hòa với ít mật ong. Dùng bông thấm thuốc bôi vào chỗ sưng đau, lở loét. Ngày bôi 2 – 3 lần. Có tác dụng giống như cỏ nhọ nồi.

Lục nhất tán: hoạt thạch 6 phần, cam thảo 1 phần, trộn với mật ong cho sền sệt, dùng bông thấm thuốc bôi vào chỗ sưng đau, lở loét. Ngày bôi 2 – 3 lần.

Bài thuốc này dùng cho trẻ nhỏ rất thích hợp. Hoạt thạch thanh nhiệt, tả hỏa; cam thảo giải nhiệt độc; 2 vị này phối hợp, là bài thuốc Đông y thường dùng để trị các chứng thử nhiệt (nắng nóng vào mừa hè) gây miệng lưỡi viêm, loét, họng đau… Kết hợp với mật ong, càng tăng tác dụng sát trùng, giải độc, tiêu viêm.

Thuốc đắp ở chân: ngô thù du, tán bột nhuyễn. Mỗi lần dùng 8g (2 thìa cà phê thuốc bột), cho vào một cái chén, dùng dấm nấu cho sôi, đổ dần dần vào bột thuốc, quấy đều cho đến khi thành dung dịch sền sệt là được. Dùng dung dịch thuốc này, bôi vào giữa lòng bàn chân, rồi dùng băng băng lại, để khoảng 2 giờ thì gỡ ra. Ngày làm 1 lần vào buổi tối càng tốt.

Phương pháp đắp ngô thù du ở lòng bàn chân, Đông y gọi là cách “dẫn hỏa hạ hành”. Hỏa ở đây là nhiệt đang làm lở loét, viêm sưng ở miệng, lưỡi. Khi hỏa nhiệt ở miệng lưỡi bị thuốc ngô thù du dẫn xuống, sẽ làm cho miệng lưỡi hết sưng và khỏi. Có nhiều khi hiệu quả đến một cách nhanh chóng không ngờ.

Để ngăn ngừa chứng lở miệng, nên ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, đặc biệt là các vitamin và khoáng chất để nâng cao sức đề kháng cho cơ thể. Những người bị lở miệng tái phát quá nhiều và khó lành cần đi khám để phát hiện và điều trị từ các bệnh nguyên nhân, chẳng hạn như luput ban đỏ hệ thống.

Lương y HOÀNG DUY TÂN

Trật khớp vai tái hồi, xử trí thế nào?

0

Suckhoedoisong.vn – Trật khớp vai tái hồi là bệnh lý thường gặp ở người trẻ tuổi do chấn thương. Nguyên nhân là rách sụn viền bao khớp vai.

Trật khớp vai tái hồi là bệnh lý thường gặp ở người trẻ tuổi do chấn thương. Nguyên nhân là rách sụn viền bao khớp vai. Trật khớp vai dễ bị tái lại nhiều lần ảnh hưởng nặng nề đến hoạt động tay của người bệnh.

Bệnh nhân tên là Lê Trung D., nam, 23 tuổi. Nghề nghiệp: công nhân. Anh D. nhập viện vì trật khớp vai trái tái hồi nhiều lần. Khai thác bệnh sử được biết, cách ngày nhập viện 3 năm trước, bạn đùa bẻ vặn tay bệnh nhân ra sau lưng làm trật khớp vai. Bệnh nhân được nắn tại bệnh viện và bất động tay 2 tuần. Sau đó, bệnh nhân bị trật lại 9 lần nữa ở tư thế dạng xoay ngoài khớp vai và lúc ngủ. Bệnh nhân có lúc tự nắn vào, có lúc đến bệnh viện nắn.

Sau khi khám lâm sàng và chụp MRI, bệnh nhân được chẩn đoán chính xác là rách tróc sụn viền trước dưới gây lỏng lẻo khớp vai. Đây là một ca bệnh điển hình của trật khớp vai tái hồi mà tác giả đã gặp và điều trị.

Cấu tạo giải phẫu khớp vai.

Tại sao trật khớp vai?

Khớp vai là khớp có tầm vận động lớn nhất cơ thể khi xoay được 360 độ, là khớp khởi phát toàn bộ hoạt động chi trên, đảm bảo sự khéo léo, linh hoạt trong các vận động, cầm, nắm, ném, giữ thăng bằng…, mặc dù có hệ thống bao khớp, dây chằng lỏng lẻo nhưng có hệ thống gân cơ gia cố nên khớp vai có sức mạnh để thực hiện các động tác trong sinh hoạt hằng ngày.

Trật khớp vai là hiện tượng chỏm xương cánh tay trật khỏi ổ chảo làm dây chằng bao khớp và sụn viền bị rách, có thể kèm theo dập, gãy, khuyết xương ổ chảo hoặc cánh tay. Khớp vai là khớp dễ bị trật nhất trong cơ thể, thường xảy ra khi ngã chống tay, đập vai, chấn thương trực tiếp vào vùng vai, hoặc những tổn thương nhỏ nhưng lặp đi lặp lại trong các hoạt động hằng ngày hoặc chơi thể thao làm lỏng lẻo dây chằng bao khớp.

90% trật khớp vai tái hồi sau lần bị đầu tiên và hệ quả

Sau lần trật đầu tiên, khớp vai có khả năng trật lại nhiều lần khác gây ra tình trạng trật khớp vai tái hồi. Có đến 90% trật khớp vai tái hồi nhiều lần sau lần bị đầu tiên, thường xảy ra ở người trẻ (tuổi từ 18 – 25 tuổi) do nhu cầu hoạt động vai nhiều. Khi bị trật nhiều lần, sẽ gây rách rộng thêm các cấu trúc sụn viền và dây chằng bao khớp, lâu ngày làm khuyết xương, gãy mảnh xương, rách gân cơ chóp xoáy dẫn đến khớp vai lỏng lẻo, mất chức năng và yếu lực nên sức vận động sẽ kém, đau vai và khó khăn trong các hoạt động đặc biệt là tư thế giơ tay cao quá đầu.

Trật khớp vai tái hồi không chỉ ảnh hưởng tới sinh hoạt hằng ngày, sức lao động và khả năng chơi thể thao của người bệnh mà còn gây thoái hóa khớp vai và giảm chức năng vai về sau. Ngoài ra, trật khớp vai tái hồi còn ảnh hưởng đến vấn đề tâm lý vì bệnh nhân thường lo sợ vai dễ dàng bị trật khớp nhiều lần khác khiến họ ngại vận động, lo lắng về cảm giác đau.

Ca mổ nội soi khớp vai.

Điều cần và không nên làm khi trật khớp vai

Có nhiều bệnh nhân bị trật khớp vai tái hồi tìm đến thầy lang hoặc tự nắn sửa không đúng chuyên môn dẫn đến tình trạng nắn khớp sai kỹ thuật, bất động không đủ thời gian khiến tình trạng trật khớp tái diễn nhiều lần hơn. Khi chấn thương bị trật khớp vai, bệnh nhân cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được nắn trật đúng kỹ thuật, bất động bằng đai tư thế vai dang-xoay ngoài đủ thời gian, hướng dẫn cách tập phục hồi chức năng nhằm lấy lại tầm vận động khớp, sức mạnh cơ bắp, nhằm sớm trở lại sinh hoạt hàng ngày, lao động nặng và chơi lại thể thao. Thường thời gian bất động lành mô là khoảng 3-4 tuần, thời gian phục hồi chức năng từ 2-4 tháng.

Khi bạn bị trật khớp vai tái hồi, xử trí và điều trị thế nào?

Đối với trật khớp vai tái hồi phải gặp bác sĩ chuyên khoa khám và chụp MRI để xác định tổn thương sụn viền bao khớp và phải phẫu thuật để đính lại sụn viền bao khớp bị rách. Hiện nay, phương pháp phẫu thuật nội soi khớp vai là phương pháp hiện đại, phổ biến ở Việt Nam và thế giới được dùng để điều trị chứng trật khớp vai tái hồi. Ưu điểm của phương pháp này là ít gây đau, giúp phục hồi vận động sớm. Tỷ lệ thành công của phương pháp này lên đến 90%.

Phòng tránh trật khớp vai tái hồi.

Sau lần chấn thương trật khớp vai đầu tiên đã được bác sĩ nắn trật và bất động bằng đai chuyên dùng, bạn nên tuân thủ thời gian bất động, tập phục hồi và từng bước trở lại vận động bình thường của khớp vai theo phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa.

Phòng tránh trật khớp vai tái hồi bao gồm thường xuyên tập sức mạnh và sự dẻo dai của khớp vai, khi chơi thể thao phải khởi động kỹ, không chơi trong lúc quá mệt mỏi, giáo dục tinh thần fairplay.

BSCK II. Nguyễn Trọng Anh

Phòng biến chứng viêm họng do liên cầu

0

Suckhoedoisong.vn – Con tôi 13 tuổi, thường xuyên bị viêm họng. Lần này cháu sốt cao, không ăn được, nuốt đau nhói lên tai trái kèm theo hạch dưới hàm trái cũng sưng, ấn đau.

Con tôi 13 tuổi, thường xuyên bị viêm họng. Lần này cháu sốt cao, không ăn được, nuốt đau nhói lên tai trái kèm theo hạch dưới hàm trái cũng sưng, ấn đau. Liệu có phải viêm họng do liên cầu. Tôi nghe nói nếu do liên cầu có thể gây biến chứng nguy hiểm. Vậy phòng ngừa biến chứng cách nào?

Định Thị Kim Loan (kimloan@gmail.com)

Người bệnh viêm họng do liên cầu β tan huyết nhóm A đều có biểu hiện chung của viêm họng: Hội chứng nhiễm trùng: sốt (sốt cao 39-40o), môi khô, lưỡi bẩn, đau mỏi người, có thể có rét run. Cảm giác khô họng, cay họng, rát họng, đau nhức vùng họng. Kèm theo đau họng là nuốt đau nhói lên tai, có thể một bên hoặc hai bên tai. Ho khan trong giai đoạn đầu, sau đó ho có đờm, trắng đục, bẩn, mùi hôi. Có thể kèm theo khàn tiếng (nếu quá trình viêm lan xuống họng thanh quản). Hạch dưới hàm sưng to, ấn đau. Niêm mạc họng đỏ, phù nề, tăng tiết nhầy.

Chẩn đoán chính xác nhất vẫn là khi người bệnh có tập hợp những triệu chứng nghi ngờ nên quệt dịch họng nuôi cấy tìm liên cầu β tan huyết nhóm A hoặc định lượng kháng thể kháng liên cầu trong máu với phản ứng ASLO. Trước kia chưa có kháng sinh thì liên cầu gây nhiều biến chứng nguy hiểm nhưng hiện nay dùng kháng sinh đã hạn chế được những đợt cấp tính.
Tuy nhiên, vì nhiều trường hợp không tuân thủ điều trị triệt để nên có thể gặp biến chứng ở khớp và van tim. Về điều trị: dùng kháng sinh chống liên cầu, nhóm penicilline G, kéo dài trong hai tuần; kết hợp các thuốc điều trị triệu chứng như: hạ sốt, giảm đau họng, chống viêm. Điều trị tại chỗ: súc họng bằng dung dịch kiềm nhẹ. Lâu dài, để phòng biến chứng người ta có thể có chỉ định cắt amiđan và/hoặc nạo V.A (với trẻ nhỏ) cho những trường hợp nghi ngờ viêm họng do liên cầu β tan huyết nhóm A.

BS. Hoàng Văn Thái

Nhau cài răng lược, do đâu?

0

Suckhoedoisong.vn – Chị gái cháu sinh thường, nhưng sau sinh nhau thai chậm bong gây chảy máu nên phải mổ cắt tử cung vì bị nhau cài răng lược. Xin hỏi bác sĩ nguyên nhân của bệnh.

Chị gái cháu sinh thường, nhưng sau sinh nhau thai chậm bong gây chảy máu nên phải mổ cắt tử cung vì bị nhau cài răng lược. Xin hỏi bác sĩ nguyên nhân của bệnh.

Phạm Thị Giang (Yên Định, Thanh Hóa)

Nhau cài răng lược là sự bám bất thường hoặc xâm lấn một phần hay toàn bộ bánh nhau vào lớp cơ tử cung, vượt quá lớp niêm mạc bám chắc và sâu vào tử cung, thậm chí xuyên thủng cả lớp cơ tử cung để xâm lấn vào cơ quan lân cận như bàng quang, ruột nên nhau cài răng lược không tróc được một cách tự nhiên. Mặc dù không thường gặp nhưng đây là biến chứng nguy hiểm phải chỉ định cắt tử cung chu sản, có thể cướp đi mạng sống của thai phụ hoặc tác động tiêu cực đến đời sống và sức khỏe sinh sản của người bệnh. Biến chứng nhau cài răng lược thường xuất hiện ở những phụ nữ đã từng mổ lấy thai, hoặc nạo hút thai.

Mẹ có nhau cài răng lược tăng nguy cơ băng huyết sau sinh, phải truyền máu với khối lượng lớn, cắt tử cung… Nhau cài răng lược có mối liên quan mật thiết với nhau tiền đạo và sẹo mổ cũ ở tử cung. Những người sinh mổ càng nhiều thì nguy cơ mắc biến chứng do nhau cài răng lược càng lớn. Để giảm thiểu nguy cơ mắc phải biến chứng nguy hiểm này, bác sĩ khuyến cáo chị em phụ nữ khi sinh nên lựa chọn phương pháp sinh thường, đồng thời chủ động trong kế hoạch hóa gia đình, tránh nạo phá thai.
BS. Kim Oanh

Nguyên nhân gây viêm xoang

0

Suckhoedoisong.vn – Gần đây, tôi rất hay bị đau đầu, sổ mũi, nhất là khi thời tiết thay đổi, thời tiết nồm… Như vậy có phải tôi bị mắc viêm xoang? Xin bác sĩ tư vấn.

Gần đây, tôi rất hay bị đau đầu, sổ mũi, nhất là khi thời tiết thay đổi, thời tiết nồm… Như vậy có phải tôi bị mắc viêm xoang? Xin bác sĩ tư vấn.

Chu Hải Sơn (Hà Tĩnh)

Viêm xoang là một bệnh rất phổ biến ở nước ta, thường gặp sau khi bị viêm mũi, do cảm cúm, viêm họng… Nếu bị viêm xoang, muốn chữa khỏi thì phải tìm đúng nguyên nhân gây bệnh. Có rất nhiều nguyên nhân có thể dẫn đến viêm xoang: nhiễm trùng đường hô hấp trên do siêu vi, vi trùng, nấm…; viêm xoang do dị ứng thời tiết và dị ứng với các dị vật khác; có u bướu; vách ngăn mũi bị lệch…

Mọi lý do cản trở luồng không khí vào và dẫn lưu chất tiết ra khỏi xoang đều khiến chất dịch thoát không kịp, làm cho lỗ thông phù nề gây hẹp thêm, lỗ thông xoang gần như bị tắc nghẽn. Ứ đọng chất nhầy là môi trường thuận lợi để vi khuẩn, cũng như một số loại nấm phát triển trong các xoang. Cơ địa dị ứng một chất nào đó, thường là hóa chất, thức ăn biến chất, làm cho niêm mạc mũi phù nề, gây bít tắc lỗ thông xoang và nhiễm trùng. Sức đề kháng kém, cơ thể không đủ sức đề kháng chống lại vi khuẩn, suy giảm miễn dịch, suy yếu niêm mạc đường hô hấp, rối loạn hệ thần kinh thực vật. Có trường hợp viêm xoang là hậu quả của sâu răng, nhiễm trùng răng hàm trên. Sau chấn thương có tổn thương niêm mạc xoang.
Những người bị viêm xoang nên tránh xa các dị nguyên như khói thuốc lá, mùi xăng dầu, dầu thơm, bụi bậm, chó, mèo… Nên giữ cho không khí trong nhà, phòng ngủ được thoáng. Mùa hanh nên dùng máy phun ẩm để không khí không quá khô. Không nên để cơ thể, nhất là vùng ngực và họng bị nhiễm lạnh; đeo khẩu trang khi đi ngoài đường; vệ sinh răng miệng sau bữa ăn; có chế độ ăn uống tốt.

BS. Nguyên Diễn